CMENTARZ POLSKI POD MONTE CASSINO

Schodami wchodzimy na wielkim łukiem zatoczone plateau1, kryte trawertynem2 (to z niego zbudowane jest Colosseum). Wejścia pilnują w trawertynie rzeźbione przez prof. Cambellotiego dwa ogromne orły na trzymetrowych pilastrach3, o potężnych szponach, o skrzydłach husarskich [...].

Pośrodku mającego tysiąc czterysta metrów kwadratowych plateau znajduje się szesna-stometrowy krzyż Virtuti Militari4 z wiecznie płonącym zniczem.

Plateau otacza amfiteatr dziewięciu tarasów ułożonych z wapiennych głazów. Na każdym tarasie w dwuszeregu groby [...]. Tysiąc siedemdziesiąt grobów. [...]

Na najwyższym tarasie bryła głazu – ołtarz [...]. A wyżej, na zboczu […] – krzyż z żywopłotu, ramię jego – pięćdziesiąt metrów; środek jego – orzeł, płaskorzeźba w wapieniu montecassińskim [...].

Kiedy ze szczytu cmentarza białą falą schodów idzie się w dół, mocny napis biegnący [...] przez całe plateau mówi:

PRZECHODNIU, POWIEDZ POLSCE,

ŻEŚMY POLEGLI WIERNI W JEJ SŁUŻBIE5.

Melchior Wańkowicz, Monte Cassino, Warszawa 1999.

1plateau – obszar wyżynny, oddzielony od otaczającego terenu stromymi lub schodkowatymi stokami
2trawertyn – skała osadowa, odmiana martwicy wapiennej, niekiedy używana jako materiał budowlany
3pilaster – płaski filar przyścienny o przekroju prostokątnym, składający się z elementów analogicznych do kolumny
4Virtuti Militari – najwyższe polskie odznaczenie wojskowe nadawane za wybitne zasługi bojowe
5 Tekst wzorowany na napisie znajdującym się na pomniku ku czci króla Leonidasa i Spartan poległych w bitwie pod Termopilami.